U tuyến nước bọt là tình trạng tăng trưởng bất thường ở tuyến nước bọt. Tuyến nước bọt nằm ở phía sau khoang miệng và có nhiệm vụ tiết nước bọt giúp cơ thể tiêu hóa thức ăn. Tuyến nước bọt chính bao gồm tuyến mang tai, tuyến dưới hàm và tuyến dưới lưỡi. Các tuyến phụ bắt đầu từ vòm miệng và nằm dọc trong khoang miệng, xoang, mũi. Các tuyến này chỉ có thể thấy dưới kính hiển vi.
U hỗn hợp tuyến nước bọt là một u tương đối phổ biến, hay gặp ở tuyến mang tai, đôi khi tuyến phụ (vòm miệng) thường gặp người trên 30 tuổi, nữ nhiều hơn nam. Về cơ bản, nguyên nhân chính xác gây nên bệnh lý này đến giờ vẫn chưa xác định được. Các yếu tố được xem là tăng nguy cơ mắc bệnh là virus (thường là EBV hoặc SV40), bức xạ ion hóa, phơi nhiễm nghề nghiệp ở những ngành nghề tiếp xúc với hóa chất độc hại, dinh dưỡng và lối sống không khoa học,... Bệnh gồm có 3 giai đoạn, gian đoạn đầu kéo dài từ vài năm đến 10 năm. Lúc đầu bệnh nhân không để ý, sau đó xuất hiện cục nhỏ ở vùng tuyến, sờ di động, da bình thường, không đau nên bệnh nhân thường chưa đi khám. Giai đoạn toàn phát sau giai đoạn đầu vài 3 năm bệnh nhân đi khám, lúc này khối u phát triển nhanh và gây biến dạng mặt, bệnh nhân sinh hoạt bình thường, không đau. Giai đoạn thoái hóa khối u to, bệnh nhân già, ngoài da loét, chảy mủ dịch. Bệnh nhân đau tự nhiên, lan lên tai, không nhắm không nhắm mắt được hoặc nhắm mặt không kín, xuất hiện hạch dưới hàm hoặc đi vào thận gan. Bệnh tiến triển chậm khiến bệnh nhân không để ý nhưng đến giai đoạn thoái hóa rất nguy hiểm vì tỉ lệ ung thư hóa rấtcao (20-30%).Bệnh dễ tái phát mặc dù mổ sớm, do phẫu thuật không gọn, đặc biệt ở những ví trí khó. Phương pháp điều trị tốt nhất với các khối u tuyến nước bọt là phẫu thuật, làm xét nghiệm mô bệnh học. Phẫu thuật làm gọn không để khối u vỡ ra, bơm rữa sạch. Phẫu thuật cắt trọn u hỗn hợp tuyến nước bọt được tiến hành tại khoa Răng hàm mặt Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị.
Hình 1. Bệnh nhân nữ 53 tuổi đến khám vì khối u vùng tuyến mang tai phải
Hình 2. Hình ảnh phẫu thuật cắt trọn u hỗn hợp tuyến nước bọt mang tai
Hình 3. Hình ảnh sau phẫu thuật cắt trọn u hỗn hợp tuyến nước bọt mang tai
